Willem Hermanus Vermaat - tweemaal bigamist en toch één kind

Op 1 juni 2020 blogde ik al eens over Willem Hermanus Vermaat, die emigreerde naar de VS en daar als William Harry in 1953 waarschijnlijk te Philadelphia overleed.

Onlangs kreeg ik op FB een bericht van Lisa Marie Wiggins, een vrouw uit California, die aangaf een kleindochter te zijn van een Elisabeth "Betty" Vermaat, die weer een dochter zou zijn van William Harry en diens derde (of zo je wilt eerste bigame) echtgenote Adeline Marion Wills. In 2020 wist ik weliswaar van het bestaan van marriage licenses uit 1931 (met Adeline Wills) en 1935 (met Helen Rupp), maar had ik voor het daadwerkelijk plaatsvinden van die huwelijken geen bewijs. Daarbij komt dat Willem in op 19 juli 1929 te 's-Gravenhage in het huwelijk was getreden met Johanna Maria Alida Kapel (1883-1970) en pas in 1950 van haar scheidde.

Het bestaan van een dochter uit die derde verbintenis, die bovendien de naam Vermaat droeg, leek echter een overtuigend bewijs voor de daadwerkelijk plaatsvinden van dat bigame huwelijk. Voor Willem was het mogelijk een uitgemaakte zaak dat hij zich na de terugkeer van Johanna naar Nederland (ze hield het nog geen 3 maanden uit in de VS!) kon beschouwen als "vrij man" en dus gewoon opnieuw zou kunnen trouwen. Daarbij was het logistiek vrij lastig om het bestaan van een huwelijk te bewijzen aan de andere kant van de oceaan, zeker wanneer de nieuwe bruid geen vermoeden had van zo'n huwelijk. Want dat is wat er volgens mij gebeurd is: Willem zal dat tweede huwelijk eenvoudigweg hebben verzwegen en mogelijk alleen (naar waarheid) hebben verteld dat hij weduwnaar was van zijn eerste echtgenote Christine Baxter.

Uit de inschrijvingen van de Presbyteran Church in Philadelphia, die ik van Lisa Marie Wiggins kreeg, blijkt zowel het huwelijk op 21 februari 1931 als de geboorte van dochter Elizabeth Madeline op 29 januari 1932.

Huwelijk Vermaat-Wills op 21-2-1931

Geboorte Elizabeth Madeline "Betty" Vermaat op 29-1-1932

Het huwelijk met Adeline was ook een kort leven beschoren, want de scheiding werd uitgesproken op 5 september 1932, nog geen acht maanden na de geboorte van hun dochter. Van de reden van de scheiding weten we door de vermelding ervan op de marriage license voor Willem's vierde (en tweede bigame) huwelijk.

Reden scheiding Vermaat-Wills

Er staat namelijk: "cruel and barbarious treatment and indignities to this person". Volgens Lisa Marie sluit dit aan bij het karakter van haar grootmoeder: "My Aunt did say my grandmother was a cruel woman, and my mother said she was “crazy”. So sounds like she must have gotten it from her mother."

Hoe het Adeline na de scheiding vergaan is, is onduidelijk. In plaats van in 1947 lijkt ze pas in mei 1965 overleden te zijn. Haar dochter trouwde met Sherman Ralph Burton en samen kregen ze vier kinderen, van wie er één nog in leven is. Zoon Sherman Ralph jr "Randy" overleed al in 1977 in Vietnam (hij was piloot en pleegde zelfmoord), zoon William Harry "Billy" overleed in 1992 en zoon Darryl in 2009.

Jan Cornelisz Monster, een trouwlustig man en (waarschijnlijk) een bigamist

Jan Cornelisz Monster mag met recht een trouwlustig man worden genoemd. Hij is weduwnaar van Johanna Goedendorp, met wie hij trouwde vóór 1772 en met wie hij 5 kinderen kreeg, als hij met Cornelia Pieters Vermaat trouwt. Bij de doop van hun dochter Jannetje in 1785 staat in de marge: "N.b. deeze persoonen zijn nog maar 2 maanden getrouwt geweest". Zijn huwelijk met Cornelia was dus duidelijk een “moetje”.

Na zijn huwelijk met Cornelia (onder)trouwt hij op 26-2/18-4-1790 te Oud-Vossemeer met Thona de Graaf.

Huwelijksinschrijving Jan Monster met Thona de Graaf 

Terzijde: de DTB-akten uit Zeeland die nog bestaan, zijn vaak afschriften of uittreksels van onderzoekers. De originelen zijn in 1939 verplaatst naar – meende men – (brand)veiliger locaties, maar als gevolg van het bombardement van 17 mei 1940 ging een groot deel van de archieven in vlammen op[i].

Er is hier iets vreemds aan de hand, aangezien Thona wordt vermeld als weduwe van Jacob Marinussse Lindhout, terwijl deze zelfde Thona de Graaf op 16-11-1811 te Oud-Vossemeer overlijdt, nog steeds als weduwe van Jacob Lindhout, aangegeven door haar zoon Mattheus Lindhout (die het zou moeten kunnen weten).

Fragment overlijdensakte Thona de Graaf

Wanneer Jan op 16-7-1794 te Zierikzee trouwt met Agneta Jobse, is hij dus een bigamist. Heeft hij Thona gewoon laten zitten? Of kwamen ze samen tot de slotsom dat ze beter zonder elkaar verder konden gaan, maar wilden ze zich de schande (en de moeite) van een scheiding besparen? Aangezien er Jan bij zijn vierde huwelijk blijkbaar geen strobreed in de weg gelegd wordt, vermoed ik het laatste.

Agneta is geboren in 1766, dus ze is ruim 15 jaar jonger dan hij. Samen krijgen ze in elk geval (in 1796) dochter Maartje, maar bij haar overlijden op 01-08-1806 wordt aangegeven dat er 4 kinderen in het gezin aanwezig zijn.

Huwelijksinschrijving Jan Monster x Barendina Hillemans

Op 25-1-1807 trouwt Jan voor de vijfde maal, nu met Barendina Hillemans uit Haamstede, weduwe van Barend de Vries. Dit is opnieuw een "moetje", aangezien hun dochter Janna al op 22-2-1807 gedoopt wordt. Janna overlijdt op 6-7-1807. Een tweede dochter Janna, gedoopt 6-11-1808, overlijdt 13-6-1809. Ook zoon Cornelis, gedoopt 11-3-1810 wordt niet oud: hij overlijdt op 7-5-1810. Jan overlijdt zelf op 18-4-1812 te Noordgouwe. Waarschijnlijk zonder het te weten is hij dan nog geen halfjaar “bigamist-af”.

Het feit dat er in zijn vijfde huwelijk tweemaal een dochter Janna genoemd wordt, doet vermoeden dat Jan's oudste dochter Jannetje dan niet meer in leven is.
Dochter Maartje uit zijn derde huwelijk bevalt (ongehuwd) in juni 1819 van een zoon Jan, die al op 30-9-1819 te Zonnemaire overlijdt. Kort daarna, op 8-10-1819 trouwt ze met Adrianus Schrijver. Ze overlijdt Noordgouwe 29-1-1878.
Agneta en Jan blijken ook nog een dochter Cornelia (van 1799) te hebben (wat doet vermoeden dat uit Jan's tweede huwelijk met Thona de Graaf geen kinderen geboren zijn, aangezien dochter Cornelia vernoemd moet zijn naar Jan's eerste vrouw Cornelia Vermaat), die op 20-11-1822 te Ouwerkerk trouwt met Adriaan van der Pijl.
Jan's vijfde echtgenote Barendina overlijdt op 81-jarige leeftijd te Noordgouwe op 21-11-1847.

De kinderen van Jan Cornelisz Monster[ii]
(*x) de vier kinderen die in 1806 nog in leven zijn
Uit het huwelijk met Johanna Goedendorp:
[1] Pleun
[2] Cornelis
[3] Maartje (~Oostvoorne, 5-9-1773 †Rockanje, 7-4-1834) (*1)
[4] Pleuntje (~Oostvoorne, 5-9-1773 †Nieuwenhoorn, 31-12-1821) (*2)
[5] Johanna (~Rockanje, 23-1-1780 †Rockanje, 3-1780)

Uit het huwelijk met Cornelia Vermaat:
[6] Jannetje (~Rockanje, 16-3-1785 †Rockanje vóór 1790)

Uit het huwelijk met Thona de Graaf:
[geen kinderen bekend]

Uit het huwelijk met Agneta Jobs:
[7] Job (~Zierikzee, 24-10-1794 []Zierikzee, 1795)
[8] Jan Cornelis (~Zierikzee, 12-12-1795 []Zierikzee, 22-2-1796)
[9] Maartje (*Noordgouwe, 16-12-1796 ~Ñoordgouwe, 25-12-1796 †Noordgouwe, 29-1-1878) (*3)
[10] Cornelia (~Zierikzee, 20-1-1799 †Ouwerkerk, 1-3-1851) (*4)

Uit het huwelijk met Barendina Hillemans:
[11] Janna (*Noordgouwe, 16-2-1807 †Noordgouwe, 6-7-1807)
[12] Janna (*Noordgouwe, 22-10-1808 †Noordgouwe, 13-6-1809) 

[13] Kornelis (*Noordgouwe, 26-2-1810 ~Noordgouwe, 11-3-1810 †Noordgouwe, 7-5-1807)


[i] Zie https://www.zeeuwsarchief.nl/blog/middelburg-verliest-haar-geheugen/
[ii] Met dank aan Genealogie Linse: https://www.genealogieonline.nl/genealogie-linse-en-verwanten/I23513.php